اختلال هرزه خواری

اختلال هرزه خواری

“اختلال هرزه خواری”

به طور کلی، هرزه خواری پدیده ای است که سابقه اش به دوران باستان می رسد و در بین تمام اقوام، در هر دو جنس و در گروه های سنی مختلف مشاهده می شود و به معنای اشتیاق و تمایل به خوردن مواد غیر عادی و غیر طبیعی می باشد که دارای مواد مغذی کم یا فاقد مواد مغذی هستند. در صورتی که مصرف مواد غیر خوراکی در فردی به مدت یک ماه یا بیشتر مشاهده شود، مبتلا به اختلال هرزه خواری تشخیص داده می شود. این رفتار باید با سطح رشد فرد نامتناسب بوده و جزء آداب فرهنگی تأیید شده ی او نباشد. برخی مواد غیر خوراکی که توسط افراد مبتلا به اختلال هرزه خواری مورد استفاده قرار می گیرد عبارتند از: نشاسته، خاک، گل رس، خاکستر، گچ، مهر نماز، پودر لباسشویی، مو، صابون، قهوه، پلاستیک، خاکستر سیگار، سکه، ذغال و… .

همه گیر شناسی

بر اساس برخی مطالعات، ۷۵٪ اطفال ۱۲ ماهه و ۱۵ خردسالان ۳- ۲ ساله مواد غير مغذی را در دهان خود می گذارند. گرچه اختلال هرزه خواری در کودکان کم سن شایع می باشد اما در خانم های باردار، افراد دچار هیستری و کم توان ذهنی نیز زیاد گزارش شده است.

سبب شناسی

در مورد بروز اختلال هرزه خواری عللی مختلفی مطرح شده است که برخی از این علل احتمالی عبارتند از:

۱- سوء تغذیه و فقر مواد مغذی ضروری از قبیل آهن، مس، روی

عقیده بر این است که شاید کمبود برخی مواد معدنی مورد نیاز بدن از طریق مصرف مواد غیر خوراکی جایگزین شود.

۲- قحطی و گرسنگی در افرادی که تحت گرسنگی طولانی مدت قرار دارند، دیده شده که با خوردن این مواد، احساس خوبی در آنها ایجاد می شود

۳- محرومیت های روانشناختی و سهل انگاری والدین

۴- عوامل فرهنگی، خرافات و اعتقادات در برخی فرهنگها اعتقاد بر این است که خوردن گل رس و خاک به رفع حالت تهوع، کنترل اسهال، افزایش بزاق و دفع سموم کمک می کند. در برخی جوامع نیز خوردن خاک به عنوان یک عادت روزانه مثل سیگار کشیدن محسوب می شود

۵- وجود اختلالاتی چون اوتیسم، کم توانی ذهنی، وسواس و اسکیزوفرنی

۶- در خانم های باردار که در دوران کودکی یا بارداری قبلی خود، این بیماری را تجربه کرده اند، هرزه خواری شایع است.

تشخیص و خصوصیات بالینی

خوردن مواد غیرخوراکی معمولا در سنین ۲۴- ۱۲ ماهگی شروع می شود و میزان بروز آن با افزایش سن کاهش می یابد. بدین ترتیب، استفاده از این گونه مواد در سنین پس از ۱۸ ماهگی نابهنجار تلقی می شود. بسته به عواملی چون میزان دسترسی کودک به مواد غیرخوراکی، میزان تسلط او در جا به جایی و حرکت آن و میزان نظارت والدین بر کودک، کیفیت بروز این مشکلات، متغیر است.

بر این اساس می توان گفت که کودکان کم سن مبتلا به اختلال هرزه خواری، بیشتر از موادی چون رنگ، گچ، نخ، مو و پارچه استفاده می کنند و کودکان بزرگتر، خاک، مدفوع حیوانات، سنگ و کاغذ را می خورند. هم چنین بسته به نوع ماده ی خورده شده، از نظر بالینی، اختلال می تواند خوش خیم و یا بدخیم و خطرناک باشد. از جمله مشکلات و عوارض استفاده از مواد غیر خوراکی می توان به موارد زیر اشاره نمود:

_ مسمومیت با سرب به خاطر خوردن رنگ های حاوی سرب و یا دیگر مواد ناشناخته ی موجود در خاک و سایر مواد مصرفی

_  مشکلات روده ای به خاطر مصرف موادی از قبیل مون

_  انسداد یا سوراخ شدن روده به علت خوردن مواد سختی که در روده انسداد ایجاد می کند.

_ صدمه به دندان به دلیل خوردن مواد سفتی که به دندان آسیب می رساند و عفونت انگلی، قارچی و باکتریایی به خاطر خوردن خاک

ملاک های تشخیص اختلال هرزه خواری بر اساس معیار جهانی

الف: خوردن مداوم مواد غیر خوراکی در یک دورهی حداقل یک ماهه. .

ب: خوردن مواد غیر خوراکی با سن فرد نامتناسب باشد. .

پ: خوردن مواد غیر خوراکی جزیی از فرهنگ فرد نباشد.

ت: اگر خوردن مواد غیر خوراکی در جریان یک اختلال روانی دیگر نظیر کم توانی ذهنی و یا اختلالات فراگیر رشد یا اسکیزوفرنی بروز یابد شدت آن به حدی است که توجه بالینی جداگانه ای را اقتضا می کند.

تشخیص افتراقی

اختلال هرزه خواری ممکن است با وضعیت های خاصی چون کمبود آهن و روی و یا با برخی از اختلالات دیگر همچون کم توانی ذهنی، اسکیزوفرنی، اختلال اوتیسم و بی اشتهایی روانی همراه باشد. لذا در تشخیص افتراقی لازم است به این موضوع توجه شود.

سیر و پیش آگهی

اختلال هرزه خواری اغلب اختلال گذرایی می باشد که معمولا چند ماه طول می کشد و سپس فروکش می کند. پیش آگهی این اختلال متغیر است. در کودکان مبتلا به این اختلال معمولا با پیشرفت سن از بین می رود و در زنان حامله معمولا این وضعیت محدود به دوران بارداری است و پس از آن، از بین می رود اما در برخی افراد بالغ به ویژه افراد کم توان ذهنی ممکن است این اختلال سال ها ادامه یابد.

درمان

در افرادی که به هر علتی به هرزه خواری مبتلا هستند، درمان بسیار پیچیده است و قبل از هر مداخلهای لازم است که علت آن به طور دقیق بررسی شود. برای درمان این اختلال، مجموعه ای از مداخلات ضرورت می یابد که عمدتا جنبه ی روانی، اجتماعي، محیطی، رفتاری و راهنمایی خانوادگی دارند.

برخی از این روش ها عبارتند از:

_ ممانعت فیزیکی و دور نگه داشتن مواد خاص مورد علاقه ی کودک از دسترس او.

_ آموزش گسترده به فرد در خصوص عوارض و پیامدهای جانبی استفاده از مواد غیر خوراکی.

_ رفتار درمانی از قبیل کاربرد تقویت منفی و همچنین برانگیختن بیزاری فرد مبتلا نسبت به مصرف مواد غیر غذایی با استفاده از مواد تهوع آور و یا شوک خفيف.

_ آموزش والدين فرد مبتلا در زمینهی لزوم مراقبت بیش تر از کودک.

_ دارودرمانی و استفاده از برنامه ی غذایی مناسب جهت رفع کمبودهای احتمالی.

 

تهیه کننده : کاردرمانگر حبیب علیشاهی

 

*کپی برداری از مطالب وب سایت پایا با ذکر منبع بلامانع است*