کاردرمانی با داشتن یک دیدگاه کلی نگر ، نقش کلیدی را در توانبخشی مشکلات عصبی عضلانی، موانع محیطی، و فاکتور های روانی اجتماعی افراد مبتلا به مشکلات عضلات کف لگن ایفا می کند، و درواقع هیچ حیطه درمانی چنین دیدگاه جامعی را درباره ی اختلالات کف لگن ندارد، این آسیب های فیزیولوژیکی ناشی از نقص عملکرد عضلات کف لگن می تواند منجر به ایجاد اضطراب،و افسردگی در بیمار شوند و درنتیجه انجام هر گونه مداخله ای جهت بهبود وضعیت این بیماران را مختل کند، کاردرمانی علاوه بر توانبخشی جسمانی نقص عملکرد عضلات کف لگن می تواند با انجام مداخلات روانی_اجتماعی باعث بهبودی همه جانبه فرد مبتلا شود، لازم به ذکر است کاردرمانی بعد از ایجاد بهبودی در موارد فوق الذکر باعث استقلال عملکرد فرد در روابط جنسی ، و مشغولیت های اجتماعی می گردد که از مهم ترین حیطه های کار (occupation) در چهارچوب کاردرمانی (otpf) می باشد.
کاردرمانگر فرزاد ربیعی؛ کارشناسارشد کاردرمانی
]]>این ضایعه در داخل رحم طی تکامل سیستم اعصاب مرکزی اتفاق می افتد و از زمان تولد وجود دارد. ضایعه نخاعی مادرزادی که بطور کلی با اصطلاح اسپینابیفیدا از آن یاد می شود، جزء یکی از نقایص لوله عصبی است که در اثر بسته شدن غیر طبیعی چین های عصبی در هفته ی سوم و چهارم تکامل جنین رخ می دهند و علاوه بر نخاع، پرده های مننژ، مهره ها، عضلات و پوست هم درگیر می شوند.
سه شکل عمده نقایص لوله عصبی شامل انسفالوسل، آنانسفالی و اسپینابیفیدا می باشد. در آنانسفالی و انسفالوسل استخوان های جمجمه و بافت مغز درگیر بوده و جنین های مبتلا غالبا قبل از تولد سقط می شوند. در اسپینابیفیدا نقص مادرزادی در طناب نخاعی و قوس های مهره ای رخ می دهد.
- در اسپینابیفیدا درجه آسیب به سطح درگیری نخاع و شدت این درگیری بستگی دارد. گستره ی آسیب می تواند شامل عدم وجود آسیب های عملکردی و نرولوژیکی و یا درگیری عضلانی خفیف و فقدان حسی، فلج پاراپلژی یا حتی در موارد خیلی شدید منجر به مرگ شود.
- علت دقیق اسپینابیفیدا ناشناخته است اما ظاهرا هر دو عامل ژنتیک و محیط دخالت دارند. عواملی مانند دیابت مادر، مصرف کاربامازپین و اسیدوالپروئیک توسط مادر، چاقی، تب و افزایش درجه حرارت بدن مادر در هفته های اول بارداری، کمبود تغذیه ای اسید فولیک بویژه در گروههای با سطح اقتصادی- اجتماعی پایینتر، مصرف گوشتهای کنسرو شده، سیب زمینی و حتی چای زیاد نقش دارند. ولی در مجموع کمبودهای تغذیه ای اسید فولیک و ویتامین A به عنوان علت اصلی در این نقص لوله عصبی دخالت دارند.
- غربالگری و تشخیص پیش از تولد از طریق انجام آزمایش آمنیوسنتز، بررسی سطح آلفافیتوپروتئین سرم مادر و اولتراسونوگرافی امکانپذیر می باشد.
- تظاهرات و مشکلات بالینی
الف-آسیب های حسیدر پایین سطح ضایعه شامل حس حرکت، حس عمقی و اطلاعات حس پیکری شامل سرما، گرما، فشار و حس درد. در افراد مییلومننگوسل نقایص حسی به طور کلی شدیدتر از نقایص حرکتی می باشد.
ب-آسیب های عضلانی اسکلتی شامل ضعف و فلجی اندام های تحتانی، مشکلات ارتوپدیک مثل پای چماقی شکل،
اسکلیوز، کیفوز، شکستگی های پاتولوژیک، دررفتگی مفصل لگن، کنتراکچر و سفتی زانوها و لگن و البته دفورمیتی وضعیتی پای قورباغه ای که ناشی از وضعیت دهی نامناسب پاهای فلج شل و فلاسید است ونیز پوکی استخوان.
پ- آسیب های نورولوژیک شامل هیدروسفالی، هیدرومییلی یا اتساع کانال مرکزی نخاع، نخاع چسبیده و دردناک، اختلال عملکرد روده و مثانه، مشکلات شناختی و یادگیری.
ت- آسیب های پوستی و مشکلات پزشکی شامل حساسیت به مواد لاتکس، زخم های فشاری، شکنندگی و افت انسجام پوستی.
ث- مشکلات رشد وتغذیه شامل چاقی و افزایش وزن، بلع نامناسب و آسپیراسیون ونیز کاهش رشد قد.
ج- مسائل روانی اجتماعی و فعالیت جنسی.
- پیشگیری از ضایعه اسپینابیفیدا
مصرف روزانه 4/0 میلی گرم اسید فولیک حداقل برای یک ماه قبل از حاملگی تا سه ماه اول بارداری برای پیشگیرای از بروز نقص لوله عصبی اسپینابیفیدا بسیار موثر شناخته شده است.
نقش کاردرمانی و توانبخشی در ضایعه نخاعی مادرزادی
توانبخشی برای کودکان اسپینابیفیدا باید بصورت رشدی پایه ریزی شود و اهداف درمانی باید بصورت متوالی در جهت حفظ سلامتی و بهبود بهره وری با هدف نهایی رضایت از زندگی برای بیماران در حال رشد تنظیم گردند. طرح درمان توانبخشی این کودکان در کاردرمانی در طی دو فاز شامل فاز نوزادی تا نوپایی (قبل از تحرک و جابجایی) و فاز نوپایی تا
نوجوانی و بلوغ (تحرک و جابجایی) پیگیری می شود.
در ابتدای فاز اول و در بیمارستان
هدف عمده کاردرمانگر پیشگیری از کوتاهی عضلانی و کنتراکچر و حفظ دامنه حرکتی فیزیولوژیک می باشد. تمرینات می تواند به پرسنل پرستاری و خانواده نوزاد آموزش داده شود. در این مرحله از خوابانیدن نوزاد در وضعیت طاقباز بدلیل تحریک رفلکس های اولیه تا حد امکان باید پرهیز گردد.
در مرحله آخر فاز اول که پس از ترخیص از بیمارستان شروع می شود، تاکید اصلی کاردرمانگر بر تسهیل و آموزش مراحل حرکتی درشت و آماده سازی ذهنی و جسمی کودک برای ایستادن ، حفظ تعادل و قدم برداشتن یا walking است. برای انجام این اهداف و رسیدن به فاز تحرک و جابجایی، کاردرمانگر علاوه بر تمرینات تقویتی، از ارتزها و اسپلینت های اندام تحتانی نیز در صورت لزوم و متناسب با شرایط جسمی و نیاز کودک می تواند استفاده نماید.
در فاز تحرک و جابجایی که از پایان شیرخوارگی آغاز وتا دوران بلوغ ادامه دارد، اهداف کاردرمانی علاوه بر رشد فیزیکی، به رشد عاطفی، شناختی و اجتماعی فرد نیز توجه دارد و
مشخص ترین هدف کاردرمانگر در این فاز ایجاد استقلال در تحرک و جابجایی برای فرد اسپینابیفیدا با توجه به سطح ضایعه و عملکرد اندام فوقانی، سن، قد، وزن، وجود یا عدم وجود دفورمیتی و البته انگیزه ی شخص می باشد. در این فاز همچنین مهارتهای لازم برای انجام فعالیت های روزمره زندگی، متناسب با سن کودک اسپینابیفیدا به او آموزش داده می شود. در کودکان بالای 4 سال برنامه کنترل مثانه شاملانتقال وظیفه کاتتریزاسیون متناوب از والدین به خود کودک بتدریج و با تکنیک های خاص آموزش داده می شود. آموزش توالت و کنترل روده نیز از طریق رژیم غذایی مطلوب، رعایت زمانهای تخلیه منظم و استفاده از شیافها و ملین ها حاصل می شود. بدلیل وجود مشکلات حسی، آموزش معاینه و بررسی پوست بصورت خودمراقبتی توسط فرد و دو بار در روز ضرورت دارد. با نزدیک شدن به دوران بزرگسالی، کسب موقعیت های زندگی مستقل و کارآموزی شغلی مورد توجه قرار می گیرد.
مرجع:
پایان نامه ضایعات نخاعی مادرزادی. حمید رضا بابایی و ابراهیم پیشیاره. دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی. 1383
نویسنده:کاردرمانگرحمیدرضا بابائی
*کپی برداری از مطالب وب سایت پایا با ذکر منبع بلامانع است.*
]]>تعریف علمی:
به ترس های زیاد از موقعیت های اجرایی یا اجتماعی که احتمال تحقیر شدن وجود دارد و در آن ها این امکان وجود دارد که فرد توسط دیگران مورد سنجش یا داوری قرار گیرد ، فوبیای اجتماعی (اختلال اضطراب اجتماعی) میگویند.
این اختلال در موارد شدید میتواند سبب آسیب به شرایط زندگی اجتماعی و کاری فرد شود وباعث منزوی شدن فرد شود.
نمونه هایی از این اختلال:
صحبت کردن در حضور دیگران
غذا خوردن در جمع
استفاده از توالت های عمومی
همه گیر شناسی:
این اختلال معمولا در اوایل نوجوانی یا دوران کودکی شروع میشود. 13% افراد را درگیر میکند و میزان شیوع آن در زن و مرد یکسان است.
علائم:
برای بررسی علائم آن ها را در سه زمینه بررسی میکنیم:
جنبههای ادراکی
هیچ گونه تمایلی به آغاز ارتباط با دیگران ندارد.
مبتلایان به اضطراب اجتماعی از اینکه چگونه در نظر دیگران به نظر میرسند احساس نگرانی میکنند.
شخص مبتلا تلاش میکند تا تأثیر مثبتی بر دیگران بگذارد و جلوه عادی از خود ارائه دهد اما در عین حال معتقد است که قادر به این کار نیست.
آنها اتفاقاتی که ممکن است برایشان خجالتآور باشد را بررسی میکنند و حتی رشته تفکراتشان پس از رویارویی با آن موقعیت خاتمه نمییابد بلکه تا روزها بعد رفتار خود را بررسی میکنند و معمولاً خود را به خاطر اشتباهات و نمایش ضعیف سرزنش میکنند.
بسیاری از تحقیقات نیز نشان دادهاست که این افراد خاطرات منفی را بهتر از دیگران به یاد میآورند.
این افراد پیش از روبرو شدن با موقعیت اجتماعی اضطراب زا بارها و بارها شرایط را به صورت ذهنی تصور میکنند و مسائل و موقعیتهای اضطراب زای بالقوه و طریقه برخورد با آن را مرور میکنند.
مبتلایان به اضطراب اجتماعی بدبین تر از دیگران هستند و صحبتهای عادی یا مبهم را با نگاه منفی تفسیر میکنند.
برخی دیگر از خصوصیات این افراد شامل عادت به خواندن طرز فکر دیگران، تمرکز روی اتفاقات منفی، کوچک شمردن نکات قوت خود، تعمیم دادن بیش از حد مشکلات و پرهیز از برقراری روابط صمیمی است.
برخی از موقعیتهایی که موجب بروز اضطراب در مبتلایان میشود به صورت زیر است:
مورد قضاوت ضعیف دیگران قرار گرفتن، عدم تأیید یا انتقاد توسط دیگران
ملاقات با دیگران برای نخستین بار
مرکز توجه واقع شدن (مثلاً در زمان وارد شدن به مجلسی که دیگران نشستهاند)
زیر نظر قرار گرفته شدن به هنگام انجام کار
دعوت کردن یا دعوت شدن
شرایط خاص اجتماعی مثل عصبانیتها و پرخاشگریها
موقعیتی که میبایست مصمم و قاطع جواب داد یا اظهار نظر کرد
جنبههای رفتاری
فرد سعی میکند از موقعیت های اضطراب زا فرار کند و این موضوع را با دور شدن از محیط نشان میدهد.
این افراد ارتباط چشمی مناسبی با دیگران برقرار نمیکنند.
این جنبه های رفتاری بر زندگی فردی بیمار بسیار تاثیر میگذارد و بسیاری از موقعیت های مناسب زندگی را از او سلب میکند.
جنبههای فیزیولوژیکی
در کودکان مبتلا ممکن است علائمی مثل کجخلقی، گریه، چسبیدن به والدین یا سکوت از خود نشان دهند
در بزرگسالان علائمی مانند: تعریق زیاد، دل آشوب، لرزش ،تپش قلب و سرخ شدن شایع است.
برای تشخیص این اختلال باید علائم بیماری تا حدود شش ماه در فرد وجود داشته باشد و به وسیله ی روانشناس تشخیص داده شود.
راهکارهای درمانی:
_ دارو درمانی: معمولا برای این اختلال از داروهای ضد افسردگی استفاده میشود.
_ مشاوره
_ درمان شناختی- رفتاری(CBT)
_ مواجهه سازی با شرایط
_ گروه درمانی
کلینیک کاردرمانی پایا با ارائه روش درمانی نوروفیدبک و بایوفیدبک به بیماران دچار این اختلال کمک میکند.
این روش درمانی به تازگی در آمریکا مورد استقبال قرار گرفته است و در سایر نقاط جهان نیز به کار میرود.
*کپی برداری از مطالب وب سایت پایا با ذکر منبع بلامانع است*
]]>
در ناحیه ی مچ اعصاب مختلفی عبور میکند که یکی از آن اعصاب عصب مدین (median ) است.
زمانی که ما فعالیت زیادی را با مچ انجام میدهیم این عصب در تونل خود که تونل کارپال نام دارد، دچار فشار میشود و به همین علت با علائمی همچون گزگز انگشتان، مچ درد و بی حسی انگشتان خود را نشان میدهد.
این بیماری به نام سندرم تونل کارپال شناخته میشود که یکی از شایعترین درد های ناحیه ی مچ است.
چه کسانی بیشتر در معرض این سندروم هستند؟!
١- این بیماری در خانم های با محدوده سنی 40 تا 60 سال شایع می باشد.
٢-این بیماری در خانم های خانه دار که فعالیت زیادی را با مچ انجام میدهند و افرادی که شغل آن ها تایپ کردن است بسیار دیده میشود.
عوامل مستعد کننده ی این سندروم :
در بسیاری از مواقع علل فشردگی عصب میانی نامشخص است.
بااینحال بسیاری از علل ممکن است باعث ایجاد سندرم تونل کارپال شوند که عبارتند از:
سابقه خانوادگی بیماریهای خاص نظیر دیابت، کمکاری غده تیروئید، رماتیسم مفاصل، بارداری، برخی جراحات و آسیبدیدگیها در مچ دست
بررسی نشانه ها و علائم این سندروم :
علائم سندرم تونل کارپال بهصورت تدریجی نمایان شده و معمولاً در شب و صبح زود شدت بیشتری پیدا میکنند.
سه علامت مهم این سندرم عبارتند از:
١- گِزگِز کردن انگشتان
٢-بیحسی
٣-درد
سایر علامت ها:
۴-افتادن اشیا از دست
۵-کاهش سرعت و چابکی در انجام فعالیت ها :نظیر بستن دکمه
۶-ضعف در مشت کردن دست
علائم گزگز کردن و بی حسی و درد این سندروم به طور عمده انگشت شست، انگشت نشانه انگشت میانی و نصف انگشت حلقه دیده میشود و در بعضی مواقع ممکن است این علائم به قسمتهای دیگر هم کشیده شود.
امروزه افراد زیادی کارهای روزمره خود را به وسیله ی رایانه انجام میدهند.
این موضوع باعث افزایش احتمال بروز این سندروم در ابن افراد میشود.
راه های جلوگیری از بروز این سندروم در افرادی که زیاد تایپ میکنند :
١- باید این افراد سعی کنند تا صفحه نمایش و صفحه کلید را طوری تنظیم کنند تا حداقل فشار به ناحیه مچ دست آنها وارد شود. این فاصله باید به گونه ای رعایت شود تا در هنگام تایپ کردن، مچ دست و دست ها در یک امتداد و موازی نسبت به میز قرار بگیرد.
٢- به افرادی که خیلی تایپ می کنند توصیه می شود تا در هنگام تایپ، از مچ بند استفاده نمایند تا مچ دستشان احساس راحتی کند
٣- به افرادی که خیلی تایپ می کنند توصیه می شود تا قبل و بعد از کارکردن با صفحه کلید، ورزش کنند. حرکات ورزشی زیر به آنها توصیه می شود:
دست های خود را از سمت قفسه سینه به پهلوها باز و بسته کنند و چند مرتبه این کار را انجام دهند.
یک دست خود را به جلو آورده و بکشید و با دست دیگر، مچ دست مقابل را به سمت بالا و پایین نرمش دهید. دست ها را مشت کرده و با باز و بسته کردن آن به دست ها نرمش دهید.
هر یک از این ورزش ها را تا 5 شماره نگه داشته و سپس 5 شماره استراحت دهید و آن را چند بار قبل و بعد از فعالیت زیاد دست و مچ دست، تکرار کنید.
۴- پس از هر یک ساعت کار مداوم با کامپیوتر و تایپ کردن، چند دقیقه به دست های خود استراحت دهید. در طی استراحت، از جای خود بلند شوید و نفس عمیقی بکشید و دست های خود را تکان دهید تا خستگی دست ها برطرف شود. استراحت بین کار مداوم و انجام چند حرکت نرمشی، از انقباض و گرفتگی عضلات مچ دست جلوگیری می کند و احتمال ابتلا به سندروم تونل کارپال را به حداقل ممکن می رساند.
۵- طرز قرارگیری صحیح دست ها و مچ دست را در هنگام تایپ کردن رعایت کنید و این کار مستلزم صحیح نشستن در موقع تایپ کردن می باشد. درست نشستن، به پیشگیری از بیماری های کمر و ستون فقرات نیز کمک زیادی می کند.
۶- – اگر پس از کار طولانی با کامپیوتر، دچار دست درد شدید، سریعا مقداری یخ را روی دست خود بگذارید و به آن استراحت دهید تا از میزان التهاب و درد آن کاسته شود.
روش های درمان :
١- استراحت دادن به دستان :مهمترین راه درمانی پس از مشاهده ی علائم است.
٢-مچ بند:
باید توجه داشت که بهبود علائم بیماری با استفاده از مچبند باید ظرف مدت چهار هفته نمایان شود.
٣- تزریق کورتیکواستروئید توصیه و تجویز میشود:
معمولاً یک مرتبه تزریق برای شروع درمان تجویز میشود. اگر یکبار تزریق جواب داد و باعث بهبودی شد ولی بیماری دوباره عود کرد، درمان مشابه دوباره تکرار میشود.
۴-طب سوزنی
۵-فیزیوتراپی
۶-لیزر درمانی
٧-تمرینات کاردرمانی
نمونه ای از تمرینات کاردرمانی دست جهت بهبود این سندروم :
خم نمودن مچ دست به سمت جلو: این حرکت باید بهصورت آرام و ملایم بوده و حدود 5 ثانیه مچ دست را در این وضعیت قرار دهید. این حرکت باید روزی سه بار و هر بار 10 مرتبه تکرار شود.
خم نمودن مچ دست به سمت عقب: این حرکت باید بهصورت ملایم و آرام باشد و 5 ثانیه در این وضعیت قرار گیرد. این حرکت نیز باید سه بار در روز و هر بار 10 مرتبه تکرار شود.
حرکت به پهلوی مچ دست: در این حرکت مچ دست آسیبدیده باید بهآرامی به پهلو حرکت داده شده و به مدت 5 ثانیه در این وضعیت بماند و دوباره به حالت اول برگردد. این حرکت را باید فرد سه بار در روز و هر بار 10 مرتبه انجام دهد.
حرکت کششی مچ دست: در این حرکت لازم است هر دو کف دست را روی یک میز قرار داده و بهآرامی وزن خود را به روی مچ دست منتقل نمایید و به دستان خود تکیه دهید. هر با این حرکت را 15 تا 30 ثانیه انجام داده و سه بار در روز این حرکت را تکرار نمایید.
کشش مچ دست:در این حرکت لازم است مچ آسیبدیده توسط مچ سالم به جلو و عقب کشیده شود و هر کدام 15 تا 30 ثانیه به طول انجامد و هر یک از این حرمتها را دوبار در روز انجام شود.
باز کردن و بستن انگشتان: انگشتان در دست آسیبدیده را باز کرده و به نمایید آرامی بر روی مفصل میانی انگشتان خم بهطوریکه 5 ثانیه در این حالت قرار گیرد. لازم است این حرکت سه بار و هر بار 10 مرتبه انجام شود.
خم کردن مچ دست آسیبدیده و جلو و به عقب: در این حرکت لازم است یک لیوان و یا قوطی را با کف دست گرفته و به سمت بالا و پایین نگهدارید. لازم است این حرکت 5 ثانیه طول بکشد و سه بار در روز و هر بار 10 مرتبه انجام شود.
تقویت انگشتان دست آسیبدیده: در این حرکت یک توپ پلاستیکی نرم باید به مدت 5 ثانیه فشرده شود. بهتر است این حرکت 10 بار در روز انجام شود.
٨-عمل جراحی :
در صورت نیاز و عدم پاسخ بیماری به راه های درمانی با عمل جراحی میزان فشار بر روی عصب را کم میکنند و با آزاد شدن عصب در ناحیه ی مچ میزان درد بیمار نیز کاسته میشود.
گردآورنده : حبیب علیشاهی،دانشجوی کارشناسی کاردرمانی شیراز
]]>