این ضایعه در داخل رحم طی تکامل سیستم اعصاب مرکزی اتفاق می افتد و از زمان تولد وجود دارد. ضایعه نخاعی مادرزادی که بطور کلی با اصطلاح اسپینابیفیدا از آن یاد می شود، جزء یکی از نقایص لوله عصبی است که در اثر بسته شدن غیر طبیعی چین های عصبی در هفته ی سوم و چهارم تکامل جنین رخ می دهند و علاوه بر نخاع، پرده های مننژ، مهره ها، عضلات و پوست هم درگیر می شوند.
سه شکل عمده نقایص لوله عصبی شامل انسفالوسل، آنانسفالی و اسپینابیفیدا می باشد. در آنانسفالی و انسفالوسل استخوان های جمجمه و بافت مغز درگیر بوده و جنین های مبتلا غالبا قبل از تولد سقط می شوند. در اسپینابیفیدا نقص مادرزادی در طناب نخاعی و قوس های مهره ای رخ می دهد.
الف-آسیب های حسیدر پایین سطح ضایعه شامل حس حرکت، حس عمقی و اطلاعات حس پیکری شامل سرما، گرما، فشار و حس درد. در افراد مییلومننگوسل نقایص حسی به طور کلی شدیدتر از نقایص حرکتی می باشد.
ب-آسیب های عضلانی اسکلتی شامل ضعف و فلجی اندام های تحتانی، مشکلات ارتوپدیک مثل پای چماقی شکل،
اسکلیوز، کیفوز، شکستگی های پاتولوژیک، دررفتگی مفصل لگن، کنتراکچر و سفتی زانوها و لگن و البته دفورمیتی وضعیتی پای قورباغه ای که ناشی از وضعیت دهی نامناسب پاهای فلج شل و فلاسید است ونیز پوکی استخوان.
پ- آسیب های نورولوژیک شامل هیدروسفالی، هیدرومییلی یا اتساع کانال مرکزی نخاع، نخاع چسبیده و دردناک، اختلال عملکرد روده و مثانه، مشکلات شناختی و یادگیری.
ت- آسیب های پوستی و مشکلات پزشکی شامل حساسیت به مواد لاتکس، زخم های فشاری، شکنندگی و افت انسجام پوستی.
ث- مشکلات رشد وتغذیه شامل چاقی و افزایش وزن، بلع نامناسب و آسپیراسیون ونیز کاهش رشد قد.
ج- مسائل روانی اجتماعی و فعالیت جنسی.
مصرف روزانه 4/0 میلی گرم اسید فولیک حداقل برای یک ماه قبل از حاملگی تا سه ماه اول بارداری برای پیشگیرای از بروز نقص لوله عصبی اسپینابیفیدا بسیار موثر شناخته شده است.
نقش کاردرمانی و توانبخشی در ضایعه نخاعی مادرزادی
توانبخشی برای کودکان اسپینابیفیدا باید بصورت رشدی پایه ریزی شود و اهداف درمانی باید بصورت متوالی در جهت حفظ سلامتی و بهبود بهره وری با هدف نهایی رضایت از زندگی برای بیماران در حال رشد تنظیم گردند. طرح درمان توانبخشی این کودکان در کاردرمانی در طی دو فاز شامل فاز نوزادی تا نوپایی (قبل از تحرک و جابجایی) و فاز نوپایی تا
نوجوانی و بلوغ (تحرک و جابجایی) پیگیری می شود.
در ابتدای فاز اول و در بیمارستان
هدف عمده کاردرمانگر پیشگیری از کوتاهی عضلانی و کنتراکچر و حفظ دامنه حرکتی فیزیولوژیک می باشد. تمرینات می تواند به پرسنل پرستاری و خانواده نوزاد آموزش داده شود. در این مرحله از خوابانیدن نوزاد در وضعیت طاقباز بدلیل تحریک رفلکس های اولیه تا حد امکان باید پرهیز گردد.
در مرحله آخر فاز اول که پس از ترخیص از بیمارستان شروع می شود، تاکید اصلی کاردرمانگر بر تسهیل و آموزش مراحل حرکتی درشت و آماده سازی ذهنی و جسمی کودک برای ایستادن ، حفظ تعادل و قدم برداشتن یا walking است. برای انجام این اهداف و رسیدن به فاز تحرک و جابجایی، کاردرمانگر علاوه بر تمرینات تقویتی، از ارتزها و اسپلینت های اندام تحتانی نیز در صورت لزوم و متناسب با شرایط جسمی و نیاز کودک می تواند استفاده نماید.
در فاز تحرک و جابجایی که از پایان شیرخوارگی آغاز وتا دوران بلوغ ادامه دارد، اهداف کاردرمانی علاوه بر رشد فیزیکی، به رشد عاطفی، شناختی و اجتماعی فرد نیز توجه دارد و
مشخص ترین هدف کاردرمانگر در این فاز ایجاد استقلال در تحرک و جابجایی برای فرد اسپینابیفیدا با توجه به سطح ضایعه و عملکرد اندام فوقانی، سن، قد، وزن، وجود یا عدم وجود دفورمیتی و البته انگیزه ی شخص می باشد. در این فاز همچنین مهارتهای لازم برای انجام فعالیت های روزمره زندگی، متناسب با سن کودک اسپینابیفیدا به او آموزش داده می شود. در کودکان بالای 4 سال برنامه کنترل مثانه شاملانتقال وظیفه کاتتریزاسیون متناوب از والدین به خود کودک بتدریج و با تکنیک های خاص آموزش داده می شود. آموزش توالت و کنترل روده نیز از طریق رژیم غذایی مطلوب، رعایت زمانهای تخلیه منظم و استفاده از شیافها و ملین ها حاصل می شود. بدلیل وجود مشکلات حسی، آموزش معاینه و بررسی پوست بصورت خودمراقبتی توسط فرد و دو بار در روز ضرورت دارد. با نزدیک شدن به دوران بزرگسالی، کسب موقعیت های زندگی مستقل و کارآموزی شغلی مورد توجه قرار می گیرد.
مرجع:
پایان نامه ضایعات نخاعی مادرزادی. حمید رضا بابایی و ابراهیم پیشیاره. دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی. 1383
نویسنده:کاردرمانگرحمیدرضا بابائی
*کپی برداری از مطالب وب سایت پایا با ذکر منبع بلامانع است.*
]]>با انتشار اولين ويرايش كتاب «کاردرمانی برای کودکان» کاردرمانی در حوزه ي بالینی، رشد و تغییر عمده ای را تجربه کرد. در دو ویرایش اول این کتاب،PrattوAllenعملکردهای کاردرمانی در کودکان، اطلاعات ضروری حرفهو فرایند کاردرمانی را آنچنان که در سال 1980 بود،شرح دادند.در آن زمان ابزار ارزیابی و تکنیک های مداخله ای محدود بود و مباحث تئوری بیش از تست های تجربی مورد توجه قرار داشت.اغلبکودکانی که تحت درمان کاردرمانی قرار مي گرفتند، مبتلا به ناتوانی های فیزیکی، مثل فلج مغزی بودند.کاردرمانگران عمدتا در بیمارستان ها و مراکز توانبخشی، جلسه به جلسه با کودکان کار می کردند. عوامل متعددي سبب پیشرفت کاردرمانی در کودکان شد؛در سال 1990 وضع قوانین جدید، حیطه های نويني مانند مداخلات در مدارس، گسترش خدمات در حیطه های رفتاری و یادگیری و توسعه مطالعات و تحقیقاتي که منجر به نهی مستندات علمی شد را به وجود آورد كه همگی در رشد و توسعه فعالیت بالینی کاردرمانان در حیطه ي کودکان تأثير بسزايي داشته است.
ویرایش کنونی شامل 4 بخش با اهدافي تكميلي است كه دربخش نخست آن اطلاعات پایه ای که اساس تمرین کودکان را شکل می دهد شرح داده شده است.در این بخش تئوری های رشد و occupation، در ارتباط با مشارکت و کفایت بیان می شود.
تئوری ها و مدل های موجود در بخش 1، پایه ی روش های مداخله اي را نشان می دهد.
بخش 2 شامل دو فصل ارزیابی کاردرمانی در کودکان می باشد. ارزیابی به عنوان یک پروسه در فصل چهار توضیح داده شده كه روی آنالیز عملکردی و شرکت در زمینه های طبیعی زندگي فرد متمرکز است.
Occupationکودک، محدودیت های عملکردی وي و ذكر زمينه هاييبرای افزایش عملکرد و سازگاری با محدودیت ها، در بخش 3 تشریح شده است.
در هر فصل به منظور حمایت از تئوری ها و تمرینات کاردرمانی یافته های تحقیقاتی عنوان می شود و به این ترتیب آگاهی کاردرمانگران از ارزیابی عملکرد و تأثير ناتوانی ها بر عملکرد افزایش می یابد.
در بسیاری از موارد اهداف کاردرمانی از ايجاد تغییر در افراد به ايجاد تغییر در محیط انجامیده است.
مثال های واضحي از درمان در حوزه ي پزشکی، جامعه، مداخلات اولیه و محیط های تعلیم و تربیت نقش متفاوت کاردرمان گران را نشان مي دهد.
یک چهارچوب رشدی (تولد تا بزرگسالی) فصل ها را در بخش چهارم كتاب سازماندهی کرده است. این دیدگاه فهم مديريت کاردرمانان در مشکلات عملکردی، که به وسیله ی ناتوانی ها در سنین و زمینه های مختلف ايجاد مي شوند را افزایش می دهد.
Contents
بخش 1 :اطلاعات بر پایه ی کاردرمانی در کودکان
1 – بازنگری کاردرمانی کودکان
2- گروه بندی
3- محورهای کاردرمانی کودکان
4 -گسترش کاردرمانی کودکان
5- کار با خانواده
6- شرایط عادی که مشارکت کودکان را تحت تاثیر قرار می دهد
بخش 2 :ارزیابی کاردرمانی کودکان
7-اهداف پرسه ها و روش های ارزیابی
8 – استفاده از تست های استاندارد در تمرین کودکان
بخش 3 : مداخلات کاردرمانی : محدوده های عملکرد
9 – گسترش کنترل کیفی
10- پیشرفت مهارت های دستی
11 – یکپارچگی حسی
12 – درک بصری
13- مشارکت اجتماعی تحت تاثیر مشکلات روانی اجتماعی
14- مداخلات تغذیه اي
15- فعالیت روزمره زندگی و سازگاری برای استقلال در زندگی
16- بازی
17- مهارتهای پیش نویس و دست نویس
18- تکنولوژی کمکی: شامل تکنولوژی های ساده، کامپیوتري، وسایل کمکی الکترونیکی برای زندگی روزانه
19- تحرک
محدوده ی خدمات کاردرمانی مربوط به بيماري هاي کودکان
20-NICU
21- مداخلات اولیه
22- کاردرمانی در مدرسه
23- خدمات برای کودکان با نقص های بینایی و شنوایی
24- خدمات بیمارستانی
25- توانبخشی اطفال
26- تغیر خدمات ،از مدرسه تا زندگی بزرگسالی
منبع:
CASE-SMITH.J . Occupational therapy for children. Fifth edition. _
Philadelphia.Elsevier. Inc.2005.
نویسندگان:
کاردرمانگر نسرین نازک
کارشناس ارشد کاردرمانی
دکتر سميه کاووسی پور؛ دکترای تخصصی كاردرماني
عضو هییت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز