بیماری­های انسدادی ریه در واقع انسداد و تنگ شدگی مجاری هوایی نایژه­ها، نایژک­ها، مجاری آلوئولی و آلوئول‌ها می باشد که با کاهش سرعت جریان بازدمی و مقاومت نسبت به عبور جریان هوا مشخص می‌شوند. در این گروه از بیماری‌ها انواع مختلفی مانند آسم، برونشیت، بیماری انسداد مزمن ریه و سیستیک فیبروزیس را می توان نام برد. اختلال درعملکرد ریه ها موجب می شود سالانه بسیاری از افراد جامعه به بیماری های ریوی مبتلا می شوند که ممکن است پس از بستری شدن های مکرر درگیر مشکلات جسمانی و روانی اجتماعی متعدد بشوند. تشدیدات ریوی باعث افت کیفیت زندگی و افزایش هزینه مراقبت می شود. تشخیص روش های درمان بهینه می تواند باعث بهبود کیفیت زندگی و افزایش طول زندگی در این بیماران باشد. توانبخشي از پذيرفته ترين و گسترده ترين روش هاي ارتقاي درمان استاندارد در بيماران دچار مشکلات تنفسی است و هدف آن کاهش علائم، بهینه سازی عملکرد و بهبود سلامت، افزایش مشارکت فرد در جامعه و استقلال در فعالیت های روزمره زندگی می باشد.

در این میان کاردرمانی می تواند با پیگیری و مراقبت، باعث بهبودی فرد در بسیاری زمینه ها گردد، با این حال نقش بالقوه کاردرمانی و توانبخشی در این بیماران کم رنگ تر است. هدف از این مطالعه، مرور و جمع بندی متون و تحقیقاتی است که به بررسی نقش، خدمات و اثربخشی کاردرمانی طی روند توانبخشی ریوی این بیماران پرداخته اند. نقش کاردرمانی در برنامه توانبخشی ریوی، چه در کودکان و چه در بزرگسالان ارزیابی و درمان محدودیت فعالیت های مرتبط با علائم بیماری های تنفسی به منظور بدست آوردن حداکثر ظرفیت و قابلیت در فعالیت های روزمره زندگی، اوقات فراغت، موفقیت در کارها و رفتارهای اجتماعی، حرفه و شغل است. کاردرمانگران می توانند نقش های متعددی در مراقبت های تنفسی از جمله تنظیم عادات روتین، افزایش بهره وری کار، ذخیره انرژی، تطابق، آموزش و مشاوره به خانواده و ایجاد راه مطمئن برای فعالیت های بدنی داشته باشند و در نهایت کیفیت زندگی را در این بیماران بهبود و افزایش بخشند.

کاردرمانی به عنوان یک وظیفه توانبخشی برای بیماران ناتوان معین شده است و به آن ها جهت رسیدن به حداکثر عملکرد و استقلال برای حفظ فعالیت های خاص زندگی روزمره و بهبود توانایی به منظور موفقیت در کارها و رفتارهای اجتماعی راهکارهایی را نشان می دهد. بیماران تنفسی نیز معمولا با کاهش فعالیت و مشارکت، افزایش از دست دادن عملکرد عضله و مشکلات عاطفی همراه هستند. که اهداف کاردرمانی در این باره؛ درمان یا اصلاح فعالیت ها و جلوگیری از وخامت بیشتر این بیماری است. با این حال نقش کاردرمانی در مراقبت از این افراد محدود گردیده است.

 بیماری های تنفسی پنجمین علت مرگ در سراسر جهان که روند روبه رشد دارند هست. بیماران تنفسی بتدریج با افت توان فیزیکی و مشکلات روانی مواجه اند و کیفیت زندگی آن ها جهت انجام فعالیت های روزانه بطور منظم با مشکل روبرو می شود مثل غذا خوردن، حفظ بهداشت فردی، آراستن، آماده کردن غذا، مصرف دارو، استفاده از حمل و نقل، انجام کار های منزل و … ارزیابی کاردرمانی و و درمان افراد مبتلا به اختلال عملکرد ریوی منجر به بهبود ADL و IADL  مثل مراقبت از خود، کار و اوقات فراغت می شود و باعث بهبود کیفیت زندگی می گردد.

کاردرمانی و توانبخشی ریوی نسبت به ارائه مراقب های حمایتی رویکردهای مشترک دارند. کاردرمانی در ابتدا با هدف ایجاد تغییرات عملکردی جهت بهبود کیفیت تنفس و زندگی بیمار و سپس تنظیم و تدوین برنامه درمانی موثر بنا نهاده شد.توانبخشی ریوی در جهت دستیابی به پیشرفت های خاص در ظرفیت عملکردی و در نتیجه بهبود QOL  است. اجزای اساسی برنامه توانبخشی ریوی تقویت عضلات تنفسی، آموزش، فیزیوتراپی قفسه سینه، کاردرمانی، حمایت های روانی اجتماعی و مداخلات تغذیه ای می باشد. از دیگر موارد مهم برنامه توانبخشی ریوی؛ تمرین دادن به اندام فوقانی، توجه خاص به تمرین اندام تحتانی، آموزش بهداشت و تمرینات تنفسی مثلا در کودکان از طریق بازی؛ مانند حباب بازی، بادکردن بادکنک، بازی زوو، فوت کردن و… است.

نویسندگان:

کاردرمانگر جواد نقی زاده : کارشناس ارشد کاردرمانی

با همکاری:

کاردرمانگر دکتر آریان شمیلی: دکترای تخصصی کاردرمانی

کاردرمانگر طاهره دفتری : کارشناس ارشد کاردرمانی

کاردرمانگر راضیه محمدزاده: کارشناس کاردرمانی

رفرنس:

Cystic Fibrosis Foundation. Cystic fibrosis foundation patient registry,

2006 Annual data report to the center directors. Bethesda, MD: The

Foundation; 2007.

The role of occupational therapy in childhood

chronic respiratory diseases : surveys of knowledge

and perceptions Rachel F. Lorenzo The University of Toledo.2012

American Lung Association. (2000). Minority lung disease data.

Retrieved August 8, 2003, from http://www.lungusa.org/

pub/minority/copd_00.html

Migliore, A. (2004). Case Report—Improving dyspnea management in three adults with chronic obstructive pulmonarydisease. American Journal of Occupational Therapy, 58, 639–646.

کاردرمانی با داشتن یک دیدگاه کلی نگر ، نقش کلیدی را در توانبخشی مشکلات عصبی عضلانی، موانع محیطی، و فاکتور های روانی اجتماعی افراد مبتلا به مشکلات عضلات کف لگن ایفا می کند، و درواقع هیچ حیطه درمانی چنین دیدگاه جامعی را درباره ی اختلالات کف لگن ندارد، این آسیب های فیزیولوژیکی ناشی از نقص عملکرد عضلات کف لگن می تواند منجر به ایجاد اضطراب،و افسردگی در بیمار شوند و درنتیجه انجام هر گونه مداخله ای جهت بهبود وضعیت این بیماران را مختل کند، کاردرمانی علاوه بر توانبخشی جسمانی نقص عملکرد عضلات کف لگن می تواند با انجام مداخلات روانی_اجتماعی‌ باعث بهبودی همه جانبه فرد مبتلا شود، لازم به ذکر است کاردرمانی بعد از ایجاد بهبودی در موارد فوق الذکر باعث استقلال عملکرد فرد در روابط جنسی ، و مشغولیت های اجتماعی می گردد که از مهم ترین حیطه های کار (occupation) در چهارچوب کاردرمانی (otpf) می باشد.

کاردرمانگر فرزاد ربیعی؛ کارشناس‌ارشد کاردرمانی

این ضایعه در داخل رحم طی تکامل سیستم اعصاب مرکزی اتفاق می افتد و از زمان تولد وجود دارد. ضایعه نخاعی مادرزادی که بطور کلی با اصطلاح اسپینابیفیدا از آن یاد می شود، جزء یکی از نقایص لوله عصبی است که در اثر بسته شدن غیر طبیعی چین های عصبی در هفته ی سوم و چهارم تکامل جنین رخ می دهند و علاوه بر نخاع، پرده های مننژ، مهره ها، عضلات و پوست هم درگیر می شوند.

سه شکل عمده نقایص لوله عصبی شامل انسفالوسل، آنانسفالی و اسپینابیفیدا می باشد. در آنانسفالی و انسفالوسل استخوان های جمجمه و بافت مغز درگیر بوده و جنین های مبتلا غالبا قبل از تولد سقط می شوند. در اسپینابیفیدا نقص مادرزادی در طناب نخاعی و قوس های مهره ای رخ می دهد.

• در اسپینابیفیدا درجه آسیب به سطح درگیری نخاع و شدت این درگیری بستگی دارد. گستره ی آسیب می تواند شامل عدم وجود آسیب های عملکردی و نرولوژیکی و یا درگیری عضلانی خفیف و فقدان حسی، فلج پاراپلژی یا حتی در موارد خیلی شدید منجر به مرگ شود.

• علت دقیق اسپینابیفیدا ناشناخته است اما ظاهرا هر دو عامل ژنتیک و محیط دخالت دارند. عواملی مانند دیابت مادر، مصرف کاربامازپین و اسیدوالپروئیک توسط مادر، چاقی، تب و افزایش درجه حرارت بدن مادر در هفته های اول بارداری، کمبود تغذیه ای اسید فولیک بویژه در گروههای با سطح اقتصادی- اجتماعی پایینتر، مصرف گوشتهای کنسرو شده، سیب زمینی و حتی چای زیاد نقش دارند. ولی در مجموع کمبودهای تغذیه ای اسید فولیک و ویتامین A به عنوان علت اصلی در این نقص لوله عصبی دخالت دارند.
• غربالگری و تشخیص پیش از تولد از طریق انجام آزمایش آمنیوسنتز، بررسی سطح آلفافیتوپروتئین سرم مادر و اولتراسونوگرافی امکانپذیر می باشد.

• تظاهرات و مشکلات بالینی

الف-آسیب های حسیدر پایین سطح ضایعه شامل حس حرکت، حس عمقی و اطلاعات حس پیکری شامل سرما، گرما، فشار و حس درد. در افراد مییلومننگوسل نقایص حسی به طور کلی شدیدتر از نقایص حرکتی می باشد.

ب-آسیب های عضلانی اسکلتی شامل ضعف و فلجی اندام های تحتانی، مشکلات ارتوپدیک مثل پای چماقی شکل،

اسکلیوز، کیفوز، شکستگی های پاتولوژیک، دررفتگی مفصل لگن، کنتراکچر و سفتی زانوها و لگن و البته دفورمیتی وضعیتی پای قورباغه ای که ناشی از وضعیت دهی نامناسب پاهای فلج شل و فلاسید است ونیز پوکی استخوان.

پ- آسیب های نورولوژیک شامل هیدروسفالی، هیدرومییلی یا اتساع کانال مرکزی نخاع، نخاع چسبیده و دردناک، اختلال عملکرد روده و مثانه، مشکلات شناختی و یادگیری.

ت- آسیب های پوستی و مشکلات پزشکی شامل حساسیت به مواد لاتکس، زخم های فشاری، شکنندگی و افت انسجام پوستی.

ث- مشکلات رشد وتغذیه شامل چاقی و افزایش وزن، بلع نامناسب و آسپیراسیون ونیز کاهش رشد قد.

ج- مسائل روانی اجتماعی و فعالیت جنسی.

• پیشگیری از ضایعه اسپینابیفیدا

مصرف روزانه 4/0 میلی گرم اسید فولیک حداقل برای یک ماه قبل از حاملگی تا سه ماه اول بارداری برای پیشگیرای از بروز نقص لوله عصبی اسپینابیفیدا بسیار موثر شناخته شده است.

نقش کاردرمانی و توانبخشی در ضایعه نخاعی مادرزادی

توانبخشی برای کودکان اسپینابیفیدا باید بصورت رشدی پایه ریزی شود و اهداف درمانی باید بصورت متوالی در جهت حفظ سلامتی و بهبود بهره وری با هدف نهایی رضایت از زندگی برای بیماران در حال رشد تنظیم گردند. طرح درمان توانبخشی این کودکان در کاردرمانی در طی دو فاز شامل فاز نوزادی تا نوپایی (قبل از تحرک و جابجایی) و فاز نوپایی تا

نوجوانی و بلوغ (تحرک و جابجایی) پیگیری می شود.

در ابتدای  فاز اول و در بیمارستان

 هدف عمده کاردرمانگر پیشگیری از کوتاهی عضلانی و کنتراکچر و حفظ دامنه حرکتی فیزیولوژیک می باشد. تمرینات می تواند به پرسنل پرستاری و خانواده نوزاد آموزش داده شود. در این مرحله از خوابانیدن نوزاد در وضعیت طاقباز بدلیل تحریک رفلکس های اولیه تا حد امکان باید پرهیز گردد.

در مرحله آخر فاز اول که پس از ترخیص از بیمارستان شروع می شود، تاکید اصلی کاردرمانگر بر تسهیل و آموزش مراحل حرکتی درشت و آماده سازی ذهنی و جسمی کودک برای ایستادن ، حفظ تعادل و قدم برداشتن یا walking است. برای انجام این اهداف و رسیدن به فاز تحرک و جابجایی، کاردرمانگر علاوه بر تمرینات تقویتی، از ارتزها و اسپلینت های اندام تحتانی نیز در صورت لزوم و متناسب با شرایط جسمی و نیاز کودک می تواند استفاده نماید.

در فاز تحرک و جابجایی که از پایان شیرخوارگی آغاز وتا دوران بلوغ ادامه دارد، اهداف کاردرمانی علاوه بر رشد فیزیکی، به رشد عاطفی، شناختی و اجتماعی فرد نیز توجه دارد و

مشخص ترین هدف کاردرمانگر در این فاز ایجاد استقلال در تحرک و جابجایی برای فرد اسپینابیفیدا با توجه به سطح ضایعه و عملکرد اندام فوقانی، سن، قد، وزن، وجود یا عدم وجود دفورمیتی و البته انگیزه ی شخص می باشد. در این فاز همچنین مهارتهای لازم برای انجام فعالیت های روزمره زندگی، متناسب با سن کودک اسپینابیفیدا به او آموزش داده می شود. در کودکان بالای 4 سال برنامه کنترل مثانه شاملانتقال وظیفه کاتتریزاسیون متناوب از والدین به خود کودک بتدریج و با تکنیک های خاص آموزش داده می شود. آموزش توالت و کنترل روده نیز از طریق رژیم غذایی مطلوب، رعایت زمانهای تخلیه منظم و استفاده از شیافها و ملین ها حاصل می شود. بدلیل وجود مشکلات حسی، آموزش معاینه و بررسی پوست بصورت خودمراقبتی توسط فرد و دو بار در روز ضرورت دارد. با نزدیک شدن به دوران بزرگسالی، کسب موقعیت های زندگی مستقل و کارآموزی شغلی مورد توجه قرار می گیرد.  

مرجع:

پایان نامه ضایعات نخاعی مادرزادی. حمید رضا بابایی و ابراهیم پیشیاره. دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی. 1383

نویسنده:کاردرمانگرحمیدرضا بابائی­­

*کپی برداری از مطالب وب سایت پایا با ذکر منبع بلامانع است.*

در سالهای اخیر مشکلات شانه به وفور زبان زد عام و خاص است . استفاده کنندگان ویلچر 50 تا 75 درصد بیشتر از سایر افراد جامعه مستعد صدمات حاصل از استفاده بیش از حد شانه ها هستند که علت آن هم فشارهای نامتعارف و مکرری است که به قسمت بالاتنه خود وارد می نمایند . فعالیتهای که آنها هر روز انجام می دهند ، ازجمله:

– هل دادن ویلچر

– جابجا شدن

– حتی تنها نفس کشیدن ، برای اینکه یک فرد نخاعی ممکن است معمولاً علاوه بر دیافراگم خود از عضلات بیشتری برای نفس استفاده کند.

از آنجایی که آسیب نخاعی باعث می شود که فرد برای ایجاد تعادل در وضعیت بدن و استقرار خود در حالتی بهتر ، یکسری حرکات جبرانی (که اغلب به صورت نامناسب و غیر اصولی انجام می شود) داشته باشد ، به مرور زمان متوجه خواهد شد که کنترل عضلانی و وضعیت ماهیچه های او ازحالت طبیعی خارج می شود .

اما واقعاً چه چیزی باعث درد شانه در افراد مبتلا به آسیب نخاعی می شود؟ از جمله مهمترین دلایل مربوط به ایجاد درد شانه ها در افراد نخاعی که لازم است شما از آنها آگاهی داشته باشید ، عبارتنداز:

فلج عضلات

بعد از آسیب نخاعی و با آغاز فلج شدن ، عضلات درگیر تحت تأثیرقرار می گیرند. از سوی دیگر ، این حالت فلجی باعث ضعیف شدن عضلات و ناهماهنگی آنها می شود.  همزمان با این وضعیت ، عضلاتی که قبلاًبرای حرکت دادن مفاصل کار می کردند ، دچار مشکل می گردند و این موضوع به این مفهوم است که مفاصل به شکلی غیرطبیعی حرکت کرده و به مرور زمان دچار ضایعه می شوند.

همچنین اسپاسم ها که یکی از پیامدهای فلج شدن هستند ، درآسیب دیدگی شانه ها نقش دارند . اسپاسم ها معمولاً یک سمت بدن یا یک اندام خاص را بیشتر از سمت دیگر تحت تأثیر قرار می دهند و در نتیجه باعث آسیب بیشتر قسمت محروم بدن می گردند . از نظر آناتومی شانه ها به شکل لولاهای در ساخته شده اند ، بنابراین همانند لولای یک در ، اگر وضعیت مناسبی داشته باشند ، به آسانی حرکت می کنند . اما اگر لولا کج شود یا از حالت تراز خارج گردد ، عملکرد آن دچار مشکل خواهد شد و در صورتی که فشار دائم برروی آن وارد شود ، حتی ممکن است باعث تخریب آن گردد .

 افزایش فشار برروی مفاصل

شانه ها برای تحمل وزن بدن کار خیلی سختی را در پیش رو دارند . به واسطه فعالیتهایی مانند جابجایی ها ، ما فشار غیر عادی بسیار زیادی را روی شانه های خود وارد می کنیم تا کاری کنیم که وضعیت بهتری رابرای کار مفصل ران فراهم آوریم . به لحاظ بیومکانیکی این کار برای تحمل مقدار فشاربدون آسیب دیدگی صورت می گیرد.

 تکرار فعالیتها

با تکرار فعالیتهایی مانند هل دادن ویلچر ، جابجا کردن وزن بدن مثل بالا کشیدن بدن توسط دستها و نقل و انتقالات ، به طور مکرر برروی شانه ها فشار وارد می شود که در نهایت موجب آسیب دیدگی خواهد شد.

 ناهماهنگی عضلات

ناهماهنگی بین عضلات ، به دلیل استفاده مفرط از یک عضله در قبال کم کاری عضله مخالف آن ایجاد می شود . نتیجه ی این ناهماهنگی کوتاه شدن عضله پرکار خواهد بود و موجب می شود که عضله کم کار فقط کشیده شود ، ولی به دلیل عدم استفاده ضعیف باقی خواهد ماند . آسیب دراین ناحیه به همین جا محدود نمی شود ، بلکه به دلیل حرکتهای غیر طبیعی در مفاصل و وضعیت استقرار بدن ادامه پیدا خواهد کرد.

این نوع ناهماهنگی عضلانی را می توان در ساختار عضلانی شانه های افراد نخاعی که برای چندین سال از ویلچرهای دستی استفاده کرده اند ، مشاهده نمود . چیزی که معمولاً اتفاق می افتد  این است که عضلات جلوی شانه قفسه سینه بیش از حد استفاده می شوند و به همین دلیل قوی تر شده و به صورت سفت بالا باقی مانده و دچار افتادگی نمی شوند . در حالی که ماهیچه های پشت و تیغه شانه (اسکاپولار) کمتر کار کرده ، در نتیجه ضعیف تر شده و تحلیل می روند . این مسئله موجب تغییر در وضعیت استقراربدن و درنهایت آسیب دیدگی آن می شود.

مثال دیگری که باعث نامتعادل شدن عضلات می شود ، قلاب کردن دستها است و موقعی اتفاق می افتد که افراد تتراپلژی دستهای خود را پشت دسته عقب ویلچر قلاب می کنند . این وضعیت به تعادل فرد کمک کرده وباعث می شود با ایجاد ثبات ، فعالیتهای بیشتری را انجام دهد . به همین دلیل دستی که درگیر قلاب شده است نسبت به دست دیگر کار بیشتری انجام می دهد.

در حالت قلاب کردن ، غیر از ناهماهنگی عضلانی ، پیچش و خم شدن دست نیز خیلی زیاد است که نه تنها باعث درد شانه ها می شوند ، بلکه منجر به درد پشت و زخمهای فشاری روی باسن شده و حتی ممکن است باعث بدفرم شدن اسکلت بدن می شود.

این نوع آسیب ها را می توان نه تنها در استفاده کنندگان ویلچرهای دستی بلکه درکاربران ویلچرهای برقی که عمل قلاب کردن را انجام می دهند ، مشاهده نمود .

 وضعیت استقرار بدن

خیلی از افراد ترجیح می دهند که روی ویلچر به حالت لم داده بنشینند ، چرا که این حالت باعث افزایش تعادل آنان می گردد . اما قرار گرفتن نامناسب روی ویلچر می تواند اثرات سوئی برروی سلامتی داشته باشد و حتی ممکن است به دلیل درد شانه و پشت توانایی فرد را برای انجام کارها محدود نماید . البته ممکن است ساختار ویلچر طوری باشد که شما را وادار به لم دادن کند . مثلاً اگر عمق صندلی ویلچر خیلی زیاد باشد یا وقتی زاویه پشت خیلی زیاد باشد ، حالت مذکور ایجاد می گردد.

نکات مهم ورزشی در مورد شانه ها

نکته مهم قبل از هر گونه تمرین ورزشی این است که با پزشک یا گروه درمانی خود مشورت کنید تا اطمینان حاصل کنید که جایی از بدنتان دچار شکستگی ، پارگی و یا هر نوع آسیب دیدگی نشده باشد .

به خاطر داشته باشید که اگر احساس می کنید که تمرینات شما کمی شدید است ، در صورتی که از وزنه های دستی استفاده می کنید ، وزنه ها را کاهش دهید  و موقعی که فشار زیادی به بدنتان وارد می شود ، تمرینات آن جلسه خود را به پایان برسانید یا برای یک هفته آن را کنار بگذارید.

به خاطر داشته باشید که در طول اجرای تمرینات بطور مناسبی تنفس نمائید و نفس خودتان را نگه ندارید .

تمرینات مربوط به تقویت شانه ها

تمرینات زیر را حداقل 4 تا 5 بار در هفته انجام دهید: 

تمرین اول : حرکت بال زدن چرخشی

 1) روی ویلچرخودصاف بنشینید.

 2) پشت دستهای خودراروبه رانهای خودقراردهید.

3) آرنجهای خود را تا آنجا که امکان دارد به آرامی به طرف جلو چرخانده و دور کنید . در صورت احساس درد در ناحیه شانه ها ، انجام این تمرین برای شما خیلی سخت خواهد بود.

4 ) سپس آرنجهای خود را به عقب بچرخانید .

5 ) هر کدام ازمراحل 3 و 4 را 15 تا 20 بار تکرارکنید.

تمرین دوم : حرکت شانه ها به سمت خارج

1 )  روی ویلچر خود صاف بنشینید و آرنجهای خودتان را نزدیک بدن جمع کنید .

2 ) ساعدهای خود را به صورت افقی به سمت جلو قرار داده و در صورت امکان یک باندکشی را با هر دو دست محکم نگه دارید . دقت کنید که دستهایتان در حدود 6 اینچ (حدود 15 سانتیمتر) از یکدیگر فاصله داشته باشد .

3 ) دستهای خود را به سمت جلو دراز کرده ، بطوریکه کف دستها رو به زمین باشد و سپس باند را در عرض سینه بکشید . سپس باند را به حالت اول برگردانید . اینکار را 15 تا 20  بار تکرار کنید .

تمرین سوم : خم کردن آرنج

1 ) روی ویلچر خود صاف بنشینید و کاملاً به پشتی صندلی آن تکیه دهید .

2 ) در صورت امکان در یکی از دستهای خود وزنه ای بگیرید . آرنج خود را به دسته صندلی ویلچر تکیه ندهید . آرنج خود را کمی خم نمائید . اجازه بدهید که دست دیگرتان خیلی راحت در پهلوی شما استراحت داشته باشد .

3 ) به آرامی و با سه شماره ، دست خود را به سمت شانه هایتان بالا ببرید تا جایی که آرنج شما خم شود .

4 ) تا دو شماره در این حالت باقی بمانید .

5 ) به آرامی دست خود را پائین آورده و به اندازه 3 شماره در موقعیت شروع باقی بمانید .

6 ) تکرار حرکت بایستی به اندازه دو سری 8 تا 15 تایی باشد .

7 ) سپس همین حرکت را برای دست دیگر اجرا نمائید .

تمرین چهارم : کشش شانه ها از پهلو

1) روی ویلچر خود صاف بنشینید . دقت کنید که برای اجرای این حرکت در اطرافتان فضای کافی وجود داشته باشد .

2) در صورت امکان در هر یک از دستهای خود وزنه ای بگیرید . دستهای خود را درد و طرف بدن قرار دهید .

3) آرنجهای خود را کاملاً  صاف نکرده و آنها را مختصری خم نگه دارید .

4) به آرامی و با سه شماره هر دو دست خود را از پهلو و به سمت بالا حرکت داده و ازبدن دور کنید .

5) هر دو دست خود را تا جایی بالا ببرید که تا نزدیکی سطح شانه قرار گیرند . دقت کنید که آنها را بالاتر از سطح شانه نبرید . به اندازه دو شماره در این وضعیت باقی بمانید .

6) با شماره 3 به آرامی دستهای خود را به وضعیت اولیه پائین ببرید .

7) این حرکت را به صورت دو سری 8 تا 15 تایی تکرار کنید.

تمرین پنجم : چرخش دستها

1) روی ویلچر خود صاف بنشینید .

2) ) دستهای خود را به دو طرف دراز کنید و آنها را تا سطح شانه هایتان بالا ببرید .

3) آنها را صاف نگه داشته و به شکل یک دایره بزرگ 10 بار بچرخانید . سپس آنها را در پشت شانه برده و برای یک ثانیه در آن حالت باقی بمانید .

4) بعد دستهای خود را رو به عقب 10 بار حرکت دهید .

5)سپس آنها تا سطح شانه ها به پشت برده و تا 2 شماره در آن حال باقی بمانید .

6) این تمرین را به صورت 2 سری 5 تا 8 تایی اجرا کنید .

 تمرین ششم : بلند کردن بدن از روی ویلچر

1) روی ویلچر خود صاف بنشینید . دستهای خود را در بالای لاستیک های ویلچر بگذارید .

2) بدن خود را از روی ویلچر بلند کنید ، بطوری که دستهای شما کاملاً صاف شوند .

3) تا سه شماره در این حالت باقی مانده و سپس به آرامی خودتان را پائین بیاورید . سعی کنید که آرنجهای خود را نزدیک بدن نگه دارید.

4) این حرکت را 10 تا 20 بار تکرار کنید .

تمرین هفتم : کشش عضله پشت بازو

این تمرین ماهیچه های پشت بازوها را تحت کشش قرار می دهد . می توانید با دست دیگر خود ، دست تحت فشار خود را حمایت کنید .

1) روی ویلچر نشسته و کاملاً به پشتی صندلی خود تکیه دهید .

2) وزنه ای در یک دست خود نگه داشته و آن را بطور مستقیم به سمت سقف بالا بیاورید.

3) دست دیگرتان را در زیر آرنج قرار داده و آن را حمایت کنید .

4)به آرامی دست صاف شده خود را خم کنید و وزنه را به سمت شانه ی همان دست پائین بیاورید .

5) به آرامی دست خود را به طرف سقف صاف کنید .

6) این حالت را تا 2 شماره حفظ نمائید .

7) مجدداً دست خود را به آرامی به طرف شانه خم کنید .

8) خم و راست کردن دست را تکرار کنید تا 8 الی 15 بارآن را انجام دهید .

9) این تمرین را برای دست دیگر خود هم اجرا نمائید.

10) استراحت کرده و سپس سری بعدی تمرین را به تعداد 8 تا 15 بار انجام دهید .

****

مترجم: مهندس عباس كاشي ؛ برگرفته از December 2007: SIA:

بیوگرافی :دکتر سیدعلی حسینی ، اهل استان مازندران شهرستان آمل .

تحصیلات : ابتدایی ، راهنمایی و متوسطه در آمل ، 1368 أخذ مدرک کارشناسی کاردرمانی از دانشگاه علوم پزشکی ایران ، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران .

1373 : شروع تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد کاردرمانی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تهران ، انتقال به گروه کاردرمانی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تهران ، رئیس انجمن کاردرمانی ایران .

1382 : مهاجرت به خارج از کشور برای تحصیل در مقطع دکتری تخصصی کاردرمانی  .

1386 : أخذ مدرک دکتری تخصصی کاردرمانی و بازگشت به ایران ، مدیر گروه کاردرمانی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تهران ، رئیس انجمن علمی کاردرمانی ایران .

1387 : معاون آموزشی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تهران .

از انجمن کاردرمانی ایران بگویید و از چه تاریخی شروع به کار کرده و هدف از تشکیل این انجمن چه بوده است ؟

 تأسیس انجمن از سال 1371 شروع شد و در سال 1373 موفق به کسب مجوز انجمن کاردرمانی ایران از کمیسیون احزاب و انجمنهای وزارت کشور شدیم و هدف آن ارتقای سطح علمی و صنفی رشته در کشور بود و در این مدت این انجمن میزبان کنگره های سالانه بوده ، و جهت شناسایی رشته ، رفع مشکلات صنفی همکاران برای تأسیس کلینیک خصوصی و کسب پروانه ی کار ، پیگیری عضویت فارغ التحصیلان  رشته در نظام پزشکی کشور تلاش کرده ایم و در سال 1388 موفق به کسب مجوز رسمی انجمن علمی کاردرمانی ایران از وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی کشور شده ایم . و هم اکنون برای استاندارد سازی خدمات کاردرمانی و تأئید و دریافت کدهای تخصصی برای ارائه ی خدمات کاردرمانی تلاش می شود و انشاء الله به زودی قراردادهای بیمه ی خدمات کاردرمانی هم سر و سامان خواهد گرفت .

 الان این تعرفه ها در چه وضعیتی هستند ؟

 با هماهنگی هایی که با معاونت درمان وزارت بهداشت داریم در حال تدوین و استاندارد سازی خدمات کاردرمانی هستیم تا این استانداردها در کمیته ها ی تخصصی که در انجمن و در دانشگاه شکل دادیم بتواند پس از تأئید در کمیسیون تخصصی وزارت بهداشت و أخذ قرارداد خدمات بیمه ای کاردرمانی اجرایی شوند و امید ها این است که از سال 90 اجرایی شود . 

 وضعیت کنونی کاردرمانی جهان و ایران را چگونه ارزیابی می کنید ؟

 در جهان که از وضعیت بسیار خوبی برخوردار است و در اکثر کشورها جزء رشته های تاپ محسوب می شود و وضعیت درآمدش در آن کشورها نیز رضایت بخش است و در ایران نیز در این چند سال پیشرفت جهش گونه ای داشته و با افزایش تعداد دپارتمانهای کاردرمانی و افزایش تعداد دانشجویان و همچنین اجرایی شدن تعرفه های کاردرمانی وضعیت بهتر هم خواهد شد .

نظرتون راجع به افزایش جهش گونه ظرفیت پذیرش دانشجویان کاردرمانی چیست و آیا زمینه سازی لازم در جامعه برای پذیرش و اشتغال به کار این دانشجویان شده یا نه ؟

 همانطور که عرض شد افزایش دپارتمانها و دانشجویان کاردرمانی می تواند درگسترش رشته و ارتقاء سطح علمی آن کمک شایانی بکند و همکاران ما در سایر دانشگاه های کشور در تلاش اند که زیربناهای لازم را آماده کنند و تا حدودی هم موفق بوده اند و این حق دانشجویان است که زیربناهای آموزشی و درمانی کافی برای آموزش و گذراندن دوره ی طرح خود را داشته باشند .  

وضعیت ادامه تحصیل دانشجویان در ایران تا چه مقطعی امکان دارد ؟

دانشجویان می توانند تا مقطع دکتری تخصصی در ایران به ادامه تحصیل بپردازند و از سال 1387 دانشگاه های علوم بهزیستی و توانبخشی تهران و علوم پزشکی تهران ( علوم پزشکی ایران قدیم ) با همکاری هم اقدام به پذیرش دانشجویان در مقطع دکتری تخصصی کاردرمانی کردند .

در مورد پذیرش گرفتن فارغ التحصیلان کاردرمانی برای ادامه تحصیل در خارج از کشور توضیح دهید ؟

 کاردرمانی ایران در جهان بسیار معتبر است و تمام کشورهای مطرح ، کاردرمانی ایران را قبول دارند .

روشهای درمانی در ایران با سایرکشورها چقدر متفاوت است ؟

 روشهایی که در سایر کشورها پیاده می شود در ایران نیز پیاده  می شود «البته ما از درمانگران زیادی شنیده ایم که درمان در ایران در مقایسه با سایر کشورها خیلی متفاوت است » .  

هدف از ادغام گرایش های روان و جسمانی در مقطع کارشناسی ارشد چه بود ؟

 چون کاردرمانی یک رشته کل نگر است و جدا بودن روان از جسم با با فلسفه این رشته مغایرت دارد و همچنین در همه ی کشورها روان و جسم یکی هستند و ما باید خودمان را با سایر کشورهای جهان همانند سازیم .

دانشجویان دانشگاه های غیر از دانشگاه های تهران این نگرانی را دارند که سؤالات کنکور کارشناسی ارشد از جزوه های اساتید دانشگاه های تهران باشند و به نظر ما این روند رقابت را ناعادلانه می کند ؟

من به همه دانشجویان قول می دهم که تک تک سؤالات از رفرنس های مشخص شده شده باشد و خارج از آنها سؤالی طرح نشود و اگر کسی سؤالی را پیدا کرد که خارج از رفرنس های مشخص شده باشد من جوابگوی وی خواهم بود از طرف دیگر معمولاً طراحان سؤالات کنکور کارشناسی ارشد با دانشجویان مقطع کارشناسی درس ندارند .  

آیا از اساتید دانشگاه های شهرستانها هم در طرح سؤالات کنکور کارشناسی ارشد استفاده می کنید ؟ حتماً

 نشریات چه کمکی می توانند به رشته کاردرمانی بکنند ؟

می تواند به ارتقاء سطح علمی و آگاهی بخشی به سایر متخصصین حوزه سلامت و مردم کمک شایانی بکند و گاهی از میان همین نشریات ایده های پژوهشی به ذهن مخاطبان می رسد که میتواند کمک کننده باشند . 

چرا کنگره سراسری کاردرمانی اینقدر بی نظم برگزار می شود ؟

 همکاران تلاش های فراوانی می کنند که سالانه این کنگره را برگزار کنند انشاءالله با تلاشهای مضاعف دوستان در سالهای آینده سعی می کنیم در یک تاریخ مشخص برگزار بشود .

  نظرتون راجع به نشریه کاردرمانی شیراز ؟

 حرکت بسیار خوبی است و می تواند بسیار کمک کننده باشد و همینجا از تمام همکاران و دانشجویان در سراسر کشور می خواهم که با نشریه کاردرمانی شیراز همکاری کنند تا این راه ادامه پیدا کند و شما هم آغاز کننده این حرکت علمی بودید امیدوارم همین طور پر انرژی مسیر را ادامه بدهید .

 نظرتون راجع به دانشجویان کاردرمانی شیراز ؟

دانشجویان بسیار با انگیزه هستند و با اینکه این دپارتمان تازه تاسیس هست اما دانشجویان کاردرمانی علوم پزشکی شیراز در بسیاری از امور هم اکنور پیش رو هستند که امیدوارم در تمام مراحل زندگی موفق باشند .

در پایان از وقتی که برای این گفتگو گذاشتید صمیمانه تشکر می کنم و امیدوارم همیشه سلامت و موفق باشید

 من هم برای شما که از دانشجویان بسیار فعال پژوهشی و علمی ما هستید و برای تمام اساتید و تراپیست ها و دانشجویان کاردرمانی آرزوی توفیق روزافزون دارم و امیدوارم موفق و پیروز باشید.

یه خبر ویژه : جناب آقای دکتر سید علی حسینی در پایان این مصاحبه این خبر را دادند که تا پایان سال تحصیلی اعضای انجمن کاردرمانی ایران با دانشجویان کاردرمانی شیراز ملاقات خواهند داشت و از دپارتمان کاردرمانی دانشگاه علوم پزشکی شیراز و امکانات آن بازدید خواهند کرد . 

مصاحبه کننده : شایان علمداری فر

این گفتگو در دوران دانشجویی من در سال 89 با استاد دکتر سید علی حسینی انجام شد ایشان هم اکنون استاد تمام گروه کاردرمانی دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی و نیز رئیس اداره جذب هییت علمی وزارت بهداشت درمان و آموزشی پزشکی کشور می باشند.

بماند به یادگار

دکتر مهرزاد پورجعفر، فارغ التحصیل پزشکی عمومی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز درسال۱۳۷۵، فارغ التحصیل تخصص مغز و اعصاب از دانشگاه علوم پزشکی شیراز در سال۱۳۸۴ و دارای فلوشیپ فوق تخصصی سکته مغزی و بیماریهای عروق مغزی.

سکته مغزی چیست؟

سکته مغزی یا حادثه عروقی مغز، شروع ناگهانی یک نقیصه عصبی است که علت عروقی کانونی(موضعی) برای آن وجود دارد. می تواند مانند سکته قلبی که موجب صدمه بافت قلب می شود، به بافت مغزآسیب رساند. سکته مغزی هنگامی روی می دهد که قسمتی از مغز خون مورد نیاز خود را دریافت نمی کند.

درصورت مشاهده چه علایمی به سکته مغزی شک کنیم؟

سکته مغزی به سرعت طی چند ثانیه تا چند دقیقه روی می دهد و در اکثر افراد با دو یا چند علامت همراه است. شایعترین علایم سکته مغزی عبارتند از: ضعف یا کرختی ناگهانی صورت، بازو یا ساق پا (عمدتا در یک طرف بدن) بروز ناگهانی اشکال بینایی یک یا دوطرفه، بروز ناگهانی اشکال در راه رفتن، ایجاد ناگهانی گیجی یا اختلال تعادل، برود ناگهانی منگی یا اختلالات تکلم یا درک کلام دیگران و بروز سردرد شدید بدون علت شناخته شده.

پس از مشاهده علایم فوق چه باید بکنیم؟

سکته مغزی یک فوریت پزشکی است که درصورت عدم تشخیص و درمان سریع می تواند منجر به آسیب دایمی و مرگ شود بنابراین پس از مشاهده یکی از علایم فوق باید سریعاٌ به یکی از واحدهای مجهز پزشکی مراجعه شود.

علت بروز سکته مغزی چیست؟

عوامل خطر سکته مغزی در واقع همان علل اصلی سکته مغزی هستند که شامل موارد زیر هستند: بالا بودن سن، فشارخون بالا، سابقه سکته قلبی یا ایسکیمی قلبی ،دیابت، کلسترول خون، فیبریلاسیون دهلیزی، مصرف سیگار، مصرف قرصهای جلوگیری از بارداری، مشکلات انعقادی خون، تنگی سرخرگ کاروتید، پرفشاری خون، مهمترین عوامل قابل تعدیل سکته مغزی هستند.

بعضی از بیماران بیان می کنند که هیچ یک از عوامل فوق را نداشته اند ولی سکته کرده اند، علت چیست؟

درحدود ۳۰ تا ۴۰ درصد موارد بویژه در جوانان cryptogenic stroke داریم که بدون وجود فاکتور خطر مشخص سکته مغزی روی می دهد. در واقع در بررسی ها عامل خاصی مشاهده نشده. ولی با پیشرفت دانش بشری و تکنیک های تشخیصی روز به روز علت ها مشخص تر می شوند.

گرفتگی عروق گردنی(کاروتید)چیست و چه درمانی دارد؟

تنگی شریان کاروتید از فاکتورهای خطر مهم در سکته مغزی هستند، آزمایشهایی مانند سونوگرافی داپلی رنگی که برای بررسی سرعت جریان خون در شریان های کاروتید انجام می شود، تغییرات میزان خونی را که به مغز می رسد را نشان می دهند. که درصورت شدید بودن میزان تنگی و علامتدار بودن بیماری از روشهای جراحی عروق کاروتید یا بالون آنژیو و گذاشتن استنت جهت درمان این بیماری استفاده می شود.

چه نوع از سکته عوارض کمتر و پیش آگهی بهتری دارد؟

سکته مغزی را به دو گروه اصلی تقسیم می کنیم: سکته های مغزی ایسکسمیک که ۸۰ درصد را تشکیل می دهند و سکته مغزی هموراژیک. علایم سکته مغزی بستگی به محل وقوع سکته مغزی دارد گاهی سکته کوچک علایمی بزرگی را به وجود می آورد و گاهی سکته بزرگ در محلی خاموش رخ می دهد که علایم کمتری را به وجود می آورد. در مجموع سکته های قلبی عوارض کمتر و پیش آگهی بهتری دارند وسکته های مغزی که بیشتر از دوسوم منطقه شریان مغزی را در برمی گیرد عوارض بیشتر و پیش آگهی بدتری دارند.

چه نوع عوارضی بعد از بروز سکته مغزی پیش خواهد آمد؟

۱: افزایش فشار داخل جمجمه، هیدروسفالی، اسپاسم رگها، عفونت ، آمبولی ریه ، تشنج، بی اختیاری ادرار و مدفوع، اختلالات بینایی، وضعیت بی حسی یا فلج، تهوع واستفراغ، عدم تعادل، اختلال تکلم ونوشتن، درد ، گرفتگی عضلات ، تورم دستها و پاها ، درد و سفتی مفصل شانه

آیا دارویی جهت بهبود و ضعیت ویا عملکرد مغز ویا ترمیم بافت آسیب دیده وجود دارد؟

بله داروهایی هستند تحت عنوان داروهای nwropvtective که با مکانیسم های nasrogenesb و neunplasticity و بهبود تشکیل neurite های جدید باعث بهبود علایم می شوند البته اکثر این داروها مورد تایید FDA آمریکا نیستند.

در افرادی که دچار سکته مغزی میشوند و دارای فشارخون بالا هستند آیا باید قبل از رساندن آنها به بیمارستان فشارشان را پایین آورد؟

افزایش فشار خون بلافاصله پس از سکته مغزی شایع است مطالعات نشان می دهد که پرفشاری خون موجب سکته مغزی می شود، اما در مرحله حاد سکته مغزی مخصوصاٌ سکته مغزی ایسکیمیک، پرفشاری خون یک فرایند جبرانی است جهت افزایش جریان خون به مغز تا جریان خون در محل بسته برقرار شود باید به آرامی فشار خون را کنترل کرد.

چه داروهایی پس از بروز سکته مغزی تجویز می شود؟

سکته های مغزی ناشی از لخته خون را می توان با داروهای تجزیه کننده لخته خون مانند TPA (فعال کننده پداکینوزن بافتی) درمان کرد.این داروها باید طی سه تا چهار و نیم ساعت از شروع سکته مغزی تجویز کرد.

کسی که وارفارین مصرف می کند باید چه نکاتی را رعایت کند؟

این دارو یک داروی ضد انعقادی استتوانایی لخته شدن خون را از بین می برد و به پیشگیری از سکته مغزی در موارد پر خطر، مثلا افراد مبتلا به فشار خون، کمک می کند کنترل دقیق مصرف دارو با آزمایشهای پی گیر و تداخل دارویی و غدایی بسیار مهم است.

 وقتی بخشی از مرده است، چطور ممکن است فردی بهبود پیدا کند؟

به دلیل خاصیت  نوروپلاستی سیتی مغز، قسمتهای باقیمانده ، فعالیتهای قسمت های از بین رفته را جبران می کند.

چه فاکتور هایی میزان بهبود بیمار را در آینده تعیین خواهند نمود؟

تعیین و پیش بینی مدت زمان بهبود سکته ی قوی بسیار دشوار و در هر فرد با فرد دیگر متفاوت است و به آسیب های ایجاد شده و وضعیت سلامت بیمار در زمان قبل از بروز سکته بستگی دارد. عوارض بعد از سکته موجب به تأخیر افتادن زمان بهبودی می شوند.

الگوی بهبود در مبتلایان به این بیماری چگونه است؟

چنانچه در جریان سکته ی مغزی برخی مشکلات دیگر از جمله عفونت ریه روی دهد، به نظر می رسد سکته مغزی شدید شده است. پس از سکته ی مغزی، معمولاٌ در ابتدا سرعت بهبودی خیلی زیاد است ولی پس از مدتی این سرعت کمتر می شود. البته در بعضی بیماران هیچ نوع علائم بهبودی در چند هفته ی اول پس از سکته دیده نمی شود ولی بیمار به طور ناگهانی شروع به بهتر شدن می کند، سرعت بهبودی بیمار به نوع شخصیت و انگیزه ی او و نیز جدیت و تصمیم برای بهتر شدن و درمان های به عمل آمده بستگی دارد، ممکن است بهبودی عملکرد های بدن تا دوسال پس از سکته ی مغزی به طول انجامد وسرعت بهبودی عملکرد های مختلف بدن با یکدیگر متفاوت است.

آیا ممکن است در اثر بیماری سکته ی مغزی  بینایی فرد هم دچار مشکل شود؟

شایع ترین اختلال بینایی پس از سکته ی مغزی همی آنوپی یا نقص بینایی در نیمه ای از میدان بینایی یک یا هر دو چشم می شود در اکثر موارد این اختلال پس از مدتی برطرف میشود. البته در بعضی از بیماران اختلال بیناییبهبود نمی یابد و در سکته های  مغزی دو طرفه کورتیک اکسیپیتالکوری وجود دارد.

درمان درد های یکطرفه در بیمار سکته ی مغزی چیست؟

حدود ۷۰ درصد این بیماران را می توان تا حدودی  با درمان دارویی از جمله داروی ضد افسردگی بهبود بخشید. دارو های مسکن معمولاٌ اثر چندانی بر این درد ها ندارد و از دارو های مسکن نباید استفاده کرد. ایجاد درد از مشکلات شایع پس از سکته ی مغزی است، درد ممکن است بطور شدید در یک نیمه از بدن احساس شود این نوع درد ممکن است پس از هر نوع سکته ی مغزی معمولاٌ چند ماه بعد از خود سکته بروز دهد.

بیماری مبتلا به سکته ی مغزی که دچار اشکال درخواب شده بتید چکار کند؟

اختلال در خوابیدن که اغلب به دلیلبستری شدن در بیمارستان ونا آشنا بودن محیط است بروز می کند ومحیط آرام وبا آرامش و استفاده از داروهای خواب آور مؤثراست.

 درباره ی تغذیه مناسب بیمار دچار سکته مغزی چه توصیه های وجود دارد؟

نقش غذاها در پیشگیری از بروز سکته ی مغزی مهم است. رژیم غذایی مناسب، حاوی مقدار زیادی سبزیجات و میوه جات تازه واستفاده از بعضی روغن های گیاهی، انتی اکسیدان های کافی (شامل ویتامین های C و E)را به بدن می رساند، همچنین استفاده از ماهی مخصوصاُ ماهی قزل آلا توصیه می شود.

نظرتان درباره ی توان بخشی به مبتلایان به سکته ی مغزی چیست؟

توانبخشی موجب می شود بیمارانی که در اثر سکته ی مغزی ناتوانی جسمی وروانی شده اند ، به زندگی طبیعی باز گردانده ، مشکلات به وجود آمده را درک کنند وخود را با آنها تطابق دهند واز ایجاد عوارض ثانویه پیشگیری به عمل آورند. در توانبخشی همچنین باید به اعضای خانواده های بیماران  آموزشی داد نقش حمایت کننده را ایفا کنند تیم توانبخشی شامل پرسنل پرستاری، کاردرمان، فیزیو تراپ،گفتار درمان و پزشک آموزش دیده در زمینه طب توانبخشی است.

آیا ممکن است بیمار پس از بروز سکته ی مغزی و دست یابی به برخی توانایی ها مجدداٌ بدون بروز سکته مجدد، پس رفت کند؟

نه، معمولاٌ سکته ی مغزی سیر بهبودی دارد و روز به روز بهتر می شود.

علت بی اختیاری ادرار و کاهش کنترل پس از سکته ی مغزی چیست؟

بی اختیاری در ادرار کردن یا دفع مدفوع در اثر اسیب به مناطق مغزی کنترل کننده این اعمال روی می دهد و در اکثر موارد پس از سکته ی مغزی به دنبال ترمیم سلول های مغزی ، بر طرف می شود.

چه اختلال روحی و روانی در اثر سکته بروز می کند؟

مشکلات روحی ممکن است بطور مستقیم ، در اثر آسیب منطقهخاص ایجاد شوند و یا ناشی از ناتوانی فرد در تطابق خود با شرایط و محدودیت های جدید باشد . سکته ی مغزی اغلب موجب افسردگی ونیز اشکال در تمرکز، تفکر، حافظه می شود.

اختلال تعادل در بیمار سکته ی مغزی در چه صورت ایجاد می شود؟

عدم تعادل و سرگیجه از عوارضی است که بطور شایع به دنبال سکته مغزی مخصوصاٌ سکته های مخچه ای  دیده می شوند.

آیا سکته ی مغزی می تواند سبب اختلال درک و هوشیاری در بیمار گردد؟

در روز های پس ازسکته ی مغزی در سکته های مغزی بزرگ اغلب افزایش فشار در مغز به وجود می آید و این اختلال موجب خواب آلودگی می شود و در سکته های مغزی احتمال اختلال سطح هوشیاری وجود دارد .

چه قدر با کاردرمانی آشنا هستید؟

کاردرمانی عبارت است از استفاده از فعالیت های هدفمند برای کسب حداکثر استقلال فرد که با استفاده از فعالیت، تمرین درمانی و تکنیک های اکتیویت کردن عضلات و افزایش قدرت عضلانی، انجام ورزش و آموزش فراگیری دوباره فعالیت های روزمره مانند خوردن ، نوشیدن، لباس پوشیدن، استحمام، خواندن و نوشتن و به توالت رفتن و … و نیز ایجاد تغییرات لازم در محیط و فعالیت های فرد و ایجاد حمایت های روحی و روانی به بهبودی و استقلال عملکردی فرد کمک می کند.

 نظرتان درباره ی نقش کاردرمان در توانبخشی مبتلایان به سکته ی مغزی چیست؟

کاردرمانی به عنوان بخش مهمی از مراقبت و توانبخشی بیماران مبتلا به سکته ی مغزی ، نقش مهمی در توانبخشی بیماران سکته ی مغزی ایفا می کند و با توجه به این که کاردرمان همزمان مشکلات فیزیکی، آسیب های شناختی و روانی و محیط زندگی فرد را در نظر می گیرد می توان گفت جز ویژگی های شاخص کاردرمانگران در تیم توانبخشی بوده و حضور یک کاردرمانگر خوب و مجرب در کنار سایر تیم درمان یرای توانبخشی و توانمند سازی مبتلایان به سکته ی مغزی بسیار ضروری است

به نظر شما مداخلات کاردرمانی از چه زمانی باید شروع شود وتا چه زمانی باید  ادامه یابد؟

توانبخشی و از جمله کاردرمانی باید هرچه سریع تر برای بیماران مبتلا به سکته ی مغزی شروع شود و تا بهبودی و رساندن بیمار به حداکثر استقلال باید ادامه یابد
و بررسی همه جانبه بیمار و مشکلاتش و نیز بکارگیری رویکردهای علمی و استفاده از تجهیزات مناسب از معیارهای یک کلینیک کاردرمانی خوب بوده و در روند بهبودی مراجعین بسیار موثراند

در پایان از همکاری شما تشکر می کنم و برایتان آرزوی سلامتی و موفقیت روزافزون دارم.

در ناحیه ی مچ اعصاب مختلفی عبور میکند که یکی از آن اعصاب عصب مدین (median ) است.

زمانی که ما فعالیت زیادی را با مچ انجام میدهیم این عصب در تونل خود که تونل کارپال نام دارد، دچار فشار میشود و به همین علت با علائمی همچون گزگز انگشتان، مچ درد و بی حسی انگشتان خود را نشان میدهد.

این بیماری به نام سندرم تونل کارپال شناخته میشود که یکی از شایعترین درد های ناحیه ی مچ است.

چه کسانی بیشتر در معرض این سندروم هستند؟!

١- این بیماری در خانم های با  محدوده سنی 40 تا 60 سال شایع می باشد.

٢-این بیماری در خانم های خانه دار که فعالیت زیادی را با مچ انجام میدهند و افرادی که شغل آن ها تایپ کردن است بسیار دیده میشود.

عوامل مستعد کننده ی این سندروم :

در بسیاری از مواقع علل فشردگی عصب میانی نامشخص است.

بااین‌حال بسیاری از علل ممکن است باعث ایجاد سندرم تونل کارپال شوند که عبارتند از:

سابقه خانوادگی بیماری‌های خاص نظیر دیابت، کم‌کاری غده تیروئید، رماتیسم مفاصل، بارداری، برخی جراحات و آسیب‌دیدگی‌ها در مچ دست

بررسی نشانه ها و علائم این سندروم :

علائم سندرم تونل کارپال به‌صورت تدریجی نمایان شده و معمولاً در شب و صبح زود شدت بیشتری پیدا می‌کنند.

سه علامت مهم این سندرم عبارتند از:

١- گِزگِز کردن انگشتان

٢-بی‌حسی

٣-درد

سایر علامت ها:

۴-افتادن اشیا از دست

۵-کاهش سرعت و چابکی در انجام فعالیت ها :نظیر بستن دکمه

۶-ضعف در مشت‌ کردن دست

علائم گزگز کردن و بی حسی و درد این سندروم به طور عمده انگشت شست، انگشت نشانه انگشت میانی و نصف انگشت حلقه دیده می‌شود و در بعضی مواقع ممکن است این علائم به قسمت‌های دیگر هم کشیده شود.

امروزه افراد زیادی کارهای روزمره خود را به وسیله ی رایانه انجام میدهند.

این موضوع باعث افزایش احتمال بروز این سندروم در ابن افراد میشود.

راه های جلوگیری از بروز این سندروم در افرادی که زیاد تایپ میکنند :

١-  باید این افراد سعی کنند تا صفحه نمایش و صفحه کلید را طوری تنظیم کنند تا حداقل فشار به ناحیه مچ دست آنها وارد شود. این فاصله باید به گونه ای رعایت شود تا در هنگام تایپ کردن، مچ دست و دست ها در یک امتداد و موازی نسبت به میز قرار بگیرد.

٢- به افرادی که خیلی تایپ می کنند توصیه می شود تا در هنگام تایپ، از مچ بند استفاده نمایند تا مچ دستشان احساس راحتی کند

٣- به افرادی که خیلی تایپ می کنند توصیه می شود تا قبل و بعد از کارکردن با صفحه کلید، ورزش کنند. حرکات ورزشی زیر به آنها توصیه می شود:

دست های خود را از سمت قفسه سینه به پهلوها باز و بسته کنند و چند مرتبه این کار را انجام دهند.

یک دست خود را به جلو آورده و بکشید و با دست دیگر، مچ دست مقابل را به سمت بالا و پایین نرمش دهید. دست ها را مشت کرده و با باز و بسته کردن آن به دست ها نرمش دهید.

هر یک از این ورزش ها را تا 5 شماره نگه داشته و سپس 5 شماره استراحت دهید و آن را چند بار قبل و بعد از فعالیت زیاد دست و مچ دست، تکرار کنید.

۴- پس از هر یک ساعت کار مداوم با کامپیوتر و تایپ کردن، چند دقیقه به دست های خود استراحت دهید. در طی استراحت، از جای خود بلند شوید و نفس عمیقی بکشید و دست های خود را تکان دهید تا خستگی دست ها برطرف شود. استراحت بین کار مداوم و انجام چند حرکت نرمشی، از انقباض و گرفتگی عضلات مچ دست جلوگیری می کند و احتمال ابتلا به سندروم تونل کارپال را به حداقل ممکن می رساند.

۵- طرز قرارگیری صحیح دست ها و مچ دست را در هنگام تایپ کردن رعایت کنید و این کار مستلزم صحیح نشستن در موقع تایپ کردن می باشد. درست نشستن، به پیشگیری از بیماری های کمر و ستون فقرات نیز کمک زیادی می کند.

۶- – اگر پس از کار طولانی با کامپیوتر، دچار دست درد شدید، سریعا مقداری یخ را روی دست خود بگذارید و به آن استراحت دهید تا از میزان التهاب و درد آن کاسته شود.

روش های درمان :

١- استراحت دادن به دستان :مهمترین راه درمانی پس از مشاهده ی علائم است.

٢-مچ بند:

باید توجه داشت که بهبود علائم بیماری با استفاده از مچ‌بند باید ظرف مدت چهار هفته نمایان شود.

 ٣- تزریق کورتیکواستروئید توصیه و تجویز می‌شود:

معمولاً یک مرتبه تزریق برای شروع درمان تجویز می‌شود. اگر یک‌بار تزریق جواب داد و باعث بهبودی شد ولی بیماری دوباره عود کرد، درمان مشابه دوباره تکرار می‌شود.

۴-طب سوزنی

۵-فیزیوتراپی

۶-لیزر درمانی

٧-تمرینات کاردرمانی

نمونه ای از تمرینات  کاردرمانی دست جهت بهبود این سندروم :

خم نمودن مچ دست به سمت جلو: این حرکت باید به‌صورت آرام و ملایم بوده و حدود 5 ثانیه مچ دست را در این وضعیت قرار دهید. این حرکت باید روزی سه بار و هر بار 10 مرتبه تکرار شود.

خم نمودن مچ دست به سمت عقب: این حرکت باید به‌صورت ملایم و آرام باشد و 5 ثانیه در این وضعیت قرار گیرد. این حرکت نیز باید سه بار در روز و هر بار 10 مرتبه تکرار شود.

حرکت به پهلوی مچ دست: در این حرکت  مچ دست آسیب‌دیده باید به‌آرامی به پهلو حرکت داده شده و به مدت 5 ثانیه در این وضعیت بماند و دوباره به حالت اول برگردد. این حرکت را باید فرد سه بار در روز و هر بار 10 مرتبه انجام دهد.

حرکت کششی مچ دست: در این حرکت لازم است هر دو کف دست را روی یک میز قرار داده و به‌آرامی وزن خود را به روی مچ دست منتقل نمایید و به دستان خود تکیه دهید. هر با این حرکت را 15 تا 30 ثانیه انجام داده و سه بار در روز این حرکت را تکرار نمایید.

کشش مچ دست:در این حرکت لازم است  مچ آسیب‌دیده توسط مچ سالم به جلو و عقب کشیده شود و هر کدام 15 تا 30 ثانیه به طول انجامد و هر یک از این حرمت‌ها را دوبار در روز انجام شود.

باز کردن و بستن انگشتان: انگشتان در  دست آسیب‌دیده را باز کرده و به نمایید آرامی بر روی مفصل میانی انگشتان خم به‌طوری‌که 5 ثانیه در این حالت قرار گیرد. لازم است این حرکت  سه بار و هر بار 10 مرتبه انجام شود.

خم کردن مچ دست آسیب‌دیده و جلو و به عقب: در این حرکت لازم است یک لیوان و یا قوطی را با کف دست گرفته و به سمت بالا و پایین نگه‌دارید. لازم است این حرکت 5 ثانیه طول بکشد و سه بار در روز و هر بار 10 مرتبه انجام شود.

تقویت انگشتان دست آسیب‌دیده: در این حرکت یک توپ پلاستیکی نرم باید به مدت 5 ثانیه فشرده شود. بهتر است این حرکت 10 بار در روز انجام شود.

٨-عمل جراحی :

در صورت نیاز و عدم پاسخ بیماری به راه های درمانی با عمل جراحی میزان فشار بر روی عصب را کم میکنند و با آزاد شدن عصب در ناحیه ی مچ میزان درد بیمار نیز کاسته میشود.

گردآورنده : حبیب علیشاهی،دانشجوی کارشناسی کاردرمانی شیراز